Tweede Kamerverkiezingen 1933

Source: Parlement.com.

Op 26 april 1933 waren er Tweede Kamerverkiezingen. De RKSP was de grootste partij, maar voornaamste winnaar is de ARP, die met Hendrik Colijn aan het hoofd twee zetels wint. De vervroegde verkiezingen geven in tegenstelling tot in 1929 wel de nodige verschuivingen te zien. Opvallend is echter vooral het grote aantal partijen dat aan de verkiezingen deelneemt: 54. Daaronder zijn enkele rechts-extremistische, zoals de Fascistenbond, maar die behalen geen zetel. Na de verkiezingen wordt een centrumrechts crisiskabinet i gevormd onder leiding van Colijn.

1.

Uitslag

In onderstaande tabel is de verkiezingsuitslag in aantal zetels opgenomen. Neem contact op met de redactie van PDC voor een overzicht van het aantal stemmen (ook in %) per partij.

 

Partij

Zetels 1933

Zetels 1929

winst/verlies

RKSP i

28

30

-2

SDAP i

22

24

-2

ARP i

14

12

+2

CHU i

10

11

-1

Vrijheidsbond i

7

9

-2

VDB i

6

7

-1

CPH i

4

2

+2

SGP i

3

3

-

HGSP i

1

1

-

NBTMB i

1

1

-

CDU i

1

0

+1

RSP i

1

0

+1

RKVP i

1

0

+1

VNH i

1

0

+1

MP S&L i

0

1

-1

Onderstaande partijen deden onder andere mee aan de verkiezingen, maar hebben in 1933 geen zetels behaald. Voor een volledig overzicht van deelnemende partijen kunt u contact opnemen met de redactie van PDC.

 

Partij

Onafhankelijk Socialistische Partij

Katholiek Democratische Bond

Algemeen Nederlandse Fascistenbond

Algemeene Democratische Unie

Nationaal Verbond Plicht, Orde, Recht

Nederlandse Christelijke Arbeiderspartij

Verbond van Nationalisten

Limburgsche Federatie

RK Arbeiderspartij

Recht en Vrijheid

Marktkooplieden

Lijst Wolswinkel

2.

Kerngegevens

In onderstaande tabel zijn de kerngegevens van de verkiezingen in 1933 opgenomen.

 

Tweede Kamerverkiezingen 1933

verkiezingsdatum

26 april 1933

aantal uitgebrachte stemmen

3.721.800

aantal deelnemende partijen

54

aantal partijen dat zetel behaalde

14

3.

Lijsttrekkers en verkiezingsprogramma's

In onderstaande tabel is per partij aangegeven wie de lijsttrekker was en met welk verkiezingsprogramma een partij mee heeft gedaan aan de verkiezingen.

 

Partij

Lijsttrekker

Verkiezingsprogramma

RKSP

P.J.M. Aalberse

Program 1933.

SDAP

Willem Albarda i

Resolutie en Verkiezingsprogram '33.

ARP

Hendrik Colijn i

Verkiezingsmanifest 1933.

CHU

J.R. Snoeck Henkemans i

Verkiezingsmanifest 1933.

Vrijheidsbond

H.J. Knottenbelt i

Verkiezingsprogram en Oproep aan de kiezers.

VDB

Hendrik Pieter Marchant i

Houdt koers, kiest Marchant.

CPH

Lijsttrekker*

Verkiezingsprogram 1933.

SGP

G.H. Kersten i

Manifest aan het Nederlandsche Volk.

HGSP

C.A. Lingbeek i

Verkiezingsmanifest 1933.

NBTMB

Verkiezingsprogramma 1933*

CDU

Verkiezingsprogram.

RSP

Henk Sneevliet i

Verkiezingsprogram 1933.

RKVP

Pius Arts i

Verkiezingsprogram 1933.

VNH

W.M. Westerman i

Verkiezingsprogramma 1933*

  • (Nog) niet beschikbaar

4.

Gekozenen

Neem contact op met de redactie van PDC voor een overzicht van de gekozenen.

5.

Achtergrond verkiezingen

Kabinet-Colijn II (1933-1935)

v.l.n.r.: Oud, Marchant, De Wilde, Van Schaik, De Graeff, Colijn, Kalff, Verschuur en Deckers
v.l.n.r.: Oud, Marchant, De Wilde, Van Schaik, De Graeff, Colijn, Kalff, Verschuur en Deckers

Dit extraparlementaire i centrumrechtse kabinet moest het hoofd bieden aan de in 1929 uitgebroken economische crisis, die ook Nederland hard trof. Het kabinet koos voor een politiek van 'aanpassing'. De overheidsuitgaven werden verlaagd en de waarde van de (dure) gulden werd gehandhaafd. Wel zette het kabinet, ondanks de beperkte financiële middelen, werkgelegenheidsprojecten op. In 1935 was dertig procent van de beroepsbevolking werkloos.

Kabinet-Colijn III (1935-1937)

voorste rij v.l.n.r.: Slotemaker de Bruïne, Van Lidth de Jeude en Gelissen. achterste rij v.l.n.r.: De Wilde, Van Schaik, De Graeff, Colijn, Slingenberg en Deckers.
voorste rij v.l.n.r.: Slotemaker de Bruïne, Van Lidth de Jeude en Gelissen. achterste rij v.l.n.r.: De Wilde, Van Schaik, De Graeff, Colijn, Slingenberg en Deckers.

Dit kabinet was een voortzetting in iets gewijzigde samenstelling van het tweede kabinet-Colijn i. De aanduiding Colijn III is feitelijk onjuist. Met name Colijn wilde na het conflict met de Katholieke Kamerfractie echter benadrukken dat er een nieuw kabinet was gevormd. Het ging evenwel om een reconstructie en er werd teruggekomen op de ontslagaanvrage.


Meer over