Ir. J.W. (Willem) Albarda

foto Ir. J.W. (Willem) Albarda
bron: Beeldbank Nationaal Archief
Source: Parlement.com.

Voorman van de SDAP in de jaren 1925-1939 en in het kabinet-De Geer II i één van de twee eerste socialistische ministers. In Delft opgeleide ingenieur, die eerst werkzaam was in het onderwijs en vervolgens directeur van de Amsterdamse Arbeidsbeurs werd. Kwam in 1913 in de Tweede Kamer en was daar aanvankelijk onder meer koloniaal woordvoerder. Werd in 1917 tevens wethouder van onderwijs in Den Haag, wat hij zes jaar bleef. Volgde in 1925 Troelstra i op als leider van de SDAP. Overtuigd socialist, maar pragmatisch en gematigd en daarom ook door politieke tegenstanders gewaardeerd. Bediende zich als spreker van een bloemrijke taal, maar miste het charisma van zijn voorganger. Na zijn ministerschap in de Londense kabinetten nog zeven jaar staatsraad.

SDAP
in de periode 1913-1952: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, lid Raad van State

1.

First names

Johan Willem (Willem)

2.

Personal data

Place and date of birth
Leeuwarden, 5 June 1877

Place and date of death
's-Gravenhage, 19 April 1957

3.

Party/Movement

Party/Parties
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), from June 1899 until 9 February 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), from 9 February 1946

4.

Main functions and occupations

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 16 September 1913 until 10 August 1939 (in 1913-1918 voor het kiesdistrict Enschede)
  • wethouder (van onderwijs) van 's-Gravenhage, from 4 September 1917 until 16 July 1923
  • fractievoorzitter SDAP Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 15 September 1925 until 9 August 1939 (op 11 juli 1925 gekozen)
  • minister van Waterstaat, from 10 August 1939 until 23 February 1945
  • minister van Financiën ad interim, from 17 November 1941 until 9 December 1942
  • lid Raad van State, from 28 August 1945 until 1 July 1952 (benoemd bij K.B. van 16 augustus 1945)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • lid studiecomité over Europese samenwerking o.l.v. Edouard Herriot, from October 1948 until January 1949
  • voorzitter commissie gebruik hefschroefvliegtuig in het verkeer ('helicoptercommissie'), from 1953 until 1954

Derived functions (2/9)
  • lid afdeling Sociale Zaken (en Volksgezondheid) (Raad van State)
  • lid afdeling Handel en Nijverheid (Raad van State)

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament (2/18)
  • Interpelleerde in 1933 minister Deckers over de muiterij op de 'De Zeven Provinciën'
  • Interpelleerde in 1938 minister-president Colijn over het regeringsbeleid ten aanzien van vluchtelingen

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


Legislative activities as minister
  • Bracht in 1939 de Wet Gebruik Vervoermiddelen tot stand. Hierdoor kon de minister van Waterstaat in geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden maatregelen nemen om te komen tot een doelmatig gebruik van vervoermiddelen. Zodoende konden vervoersmiddelen worden gevorderd voor vervoer van bijvoorbeeld levensmiddelen en grondstoffen of voor militaire doeleinden.
  • Bracht in 1939 de Wet Autovervoer Personen tot stand, waarbij de Commissie Vergunningen Personenvervoer werd ingesteld. Die regelt de verlening van vergunningen voor vervoer in meer dan één gemeente. Het wetsvoorstel was in 1938 ingediend door minister Van Buuren.

9.

Miscellaneous

algemeen (3/5)
  • Was als minister van Waterstaat ook belast met het mijnbouwwezen
  • Maakte 10 december 1944 bekend ontslag te vragen vanwege tegenwerking door het Militair Gezag en omdat de koningin de regeling voor het noodparlement niet wilde ondertekenen. Na een bespreking in de ministerraad kwam hij negen dagen later terug op zijn voornemen.
  • Diende op 24 januari 1945, een dag na de collectieve ontslagaanvrage van het gehele kabinet, samen met Van den Tempel afzonderlijk zijn ontslag in als minister vanwege de door Gerbrandy gevolgde procedure bij het ontslag van minister Burger. Hij betitelde die procedure als 'Perzische Staatszeden'. Gerbrandy ontsloeg Burger vanwege een radiotoespraak over de zuivering, zonder dat Burger gelegenheid had gekregen uitleg te geven.

Private life
  • Zijn vader was doopsgezind; zijn moeder Nederlands Hervormd
  • Zijn eerste echtgenote was lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland (1919-1927)

Campaign trail
  • Versloeg in 1913 in het kiesdistrict Enschede G. Elhorst (arp)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.