Werkprogramma Europese Commissie 2021

Source: Europa Nu.
Ursula von der Leyen
Bron: European Commission

De Commissie-Von der Leyen i presenteerde op 19 oktober 2020 haar werkprogramma voor het jaar 2021. Met het werkprogramma wil de Commissie invulling geven aan 'de overgang naar een eerlijk, digitaal en klimaatneutraal Europa'.

De zes grote ambities van de Commissie voor 2021 zijn in eerste aanzet dezelfde als in 2020:

  • een Europese Green Deal
  • een Europa dat klaar is voor het digitale tijdperk
  • een economie die werkt voor de mensen
  • een sterker Europa in de wereld
  • bevordering van onze Europese leefwijze en
  • een nieuwe impuls voor Europese democratie

En in lijn met eerdere jaren wil de Europese Commissie i ook dit jaar bij al deze doelen inzetten op betere Europese regelgeving.

De aanpak van de coronacrisis voegt daar nog een ambitie aan toe: een sterkere Europese gezondheidsunie. Daar is in het werkprogramma echter niet speciaal invulling aan gegeven. Wel gaf Von der Leyen i aan dat de Commissie ervoor wilde zorgen dat een eventueel vaccin zo snel mogelijk voor alle Europese burgers beschikbaar zou komen.

1.

Aangepast werkprogramma vanwege de coronacrisis

In 2020 werd een reeks aan programma's, plannen en initiatieven uitgesteld vanwege de uitbraak van corona. Initiatieven die essentieel worden geacht voor het herstel van de EU krijgen veel prioriteit. Hierbij gaat het onder meer om strategieën voor duurzame mobiliteit en renovatie, initiatieven ter versterking van digitale diensten en ter ondersteuning van jongeren, en een white paper over buitenlandse financiering in de interne markt.

Binnen alle plannen rond economie, digitalisering en vergroening benadrukt de Commissie dat er gebruikt gemaakt kan en moet worden van het speciale herstelfonds i, juist als extra impuls om uit de door corona ontstane economische problemen te komen.

Initiatieven die zijn doorgeschoven naar 2021 omvatten onder meer twee vernieuwde strategieën voor de aanpassing aan klimaatverandering en bebossing, een tweede white paper over kunstmatige intelligentie en een strategie tegen mensenhandel.

2.

Een Europese Green Deal

Halverwege december 2019 presenteerde de Commissie al de Green Deal, een plan voor een klimaatneutraal Europa. Om de overgang naar een klimaatneutraal Europa te voltooien in 2050, komt er een bindende Europese Klimaatwet. Hierin wordt opgenomen dat de CO2-uitstoot in 2030 met 55 procent moet zijn afgenomen ten opzichte van 1990. Daarnaast komt de Commissie met initiatieven voor een duurzame en circulaire economie en met een strategie om de transportsector te moderniseren en te vergroenen. Ook wil de Commissie het verlies aan biodiversiteit in Europa tegengaan en boeren steunen in hun overgang naar duurzame voedselvoorziening.

Deze maatregelen zullen gefinancierd worden door een Europees Investeringsplan. Bovendien wil de Commissie garanderen dat de overgang eerlijk verloopt, door lidstaten en sectoren te ondersteunen met een Europees Overgangsmechanisme en Overgangsfonds. De transitie is een collectieve verantwoordelijkheid, wat de Commissie benadrukt door een klimaatpact aan te gaan met alle EU-burgers.

Meer over de Green Deal i

3.

Een Europa dat klaar is voor het digitale tijdperk

Om een digitale transitie te bewerkstelligen, introduceert de Commissie een Europese Datastrategie, waarin gebruik wordt gemaakt van de waarde van (niet-persoonsgebonden) gegevens voor de digitale economie. Daarbij publiceert ze ook een white paper over kunstmatige intelligentie om de Datastrategie te ondersteunen en om respect voor Europese waarden en fundamentele rechten te garanderen. Ook komt de Commissie met initiatieven ter versterking van de markt voor digitale diensten en van de cybersecurity van de EU.

Meer over de Digitale Agenda i

4.

Een economie die werkt voor de mensen

De Commissie zet in op een sterk en sociaal Europa met eerlijke maatregelen op de gebieden van duurzaamheid en digitale ontwikkeling. Daarom komt ze met voorstellen voor Europese minimumlonen en een Europees werkloosheids­herverzekeringsstelsel. Daarnaast worden maatregelen versterkt die gericht zijn op de basisvoorzieningen van kinderen en jongeren.

Ook zal de Commissie het economisch bestuur van de EU en de fiscale regels evalueren, om in overleg met de lidstaten uit te zoeken hoe het stelsel verbeterd kan worden. Bovendien komen er maatregelen om nationale kapitaalmarkten beter te integreren in de Europese Kapitaalmarktunie i. Ten slotte wil de Commissie ook de douane-unie i versterken door grensbescherming te verbeteren en navolging van regels te bevorderen.

5.

Een Europa dat mondiaal sterker staat

De Commissie ziet een geopolitieke rol voor Europa, dat internationale partnerschappen moet aangaan om Europese waarden en belangen te bevorderen. Met dit doel ontwikkelt de Commissie een nieuwe Afrika-strategie en gaat zij onderhandelen over een Partnerschapsovereenkomst met Afrika, de Caraïben en Pacifische landen. Ook wil de Commissie het partnerschap tussen de EU en de westelijke Balkanlanden verdiepen, onder meer door het toetredingsproces i te verbeteren.

Naast deze initiatieven richt de Commissie zich op het versterken van de economische en financiële soevereiniteit van de EU en op het verstevigen van Europa's leiderschapspositie op het gebied van mensenrechten en gendergelijkheid.

Meer over EU in de wereld i

6.

Bevordering van onze Europese levenswijze

Om de Europese levenswijze te bevorderen en sterke Europese samenlevingen te bouwen, zet de Commissie ten eerste in op gezondheidsbeleid. Hiervoor kwam zij met een initiatief om kanker te bestrijden en met een farmaceutische strategie i om de kwaliteit en veiligheid van medicijnen te verzekeren.

Om grensoverschrijdende bedreigingen te bestrijden, publiceert de Commissie een nieuwe strategie voor een EU-Veiligheidsunie, gericht tegen terrorisme, georganiseerde misdaad en cybermisdaad. Bovendien komt de Commissie met een nieuw migratie- en asielpact.

7.

Een nieuwe impuls voor Europese democratie

De Commissie wil interne en externe bedreigingen voor de Europese democratie aanpakken. Daarom presenteert zij een democratie-actieplan, met als doel de weerbaarheid van de Europese democratieën te verhogen en buitenlandse bemoeienis met Europese verkiezingen tegen te gaan. Om hierover in debat te gaan met alle EU-burgers en -instituties, organiseert de Commissie een Conferentie over de Toekomst van Europa i.

Daarnaast komt de Commissie met meerdere strategieën om gelijkheid te bevorderen en geweld tegen minderheden te bestrijden. Ook gaat de Commissie kijken naar demografische veranderingen en de invloed daarvan op sociaal beleid, gezondheid en economie.

Meer over de Toekomst van Europa i

8.

Betere regelgeving

In het nastreven van bovenstaande doelen zet de Commissie zich in voor betere regelgeving. Hiervoor ontwikkelt de Commissie een nieuw instrument, de 'One In, One Out'-benadering. Deze benadering houdt in dat nieuwe regelgeving over bepaald beleid gepaard zal gaan met een vermindering van administratieve lasten in datzelfde beleidsgebied. Met hetzelfde doel zet de Commissie ook een 'Fit-for-future platform' op, waarbinnen experts van gedachten kunnen wisselen over versimpeling en lastenverlichting bij Europese regelgeving.

9.

Nederland en het werkprogramma

Reactie kabinet: Staat van de Europese Unie 2021

In december 2020 verscheen de Staat van de Europese Unie i 2021. Hierin presenteerde minister Stef Blok i namens het kabinet Rutte-III i de Nederlandse reactie op het werkprogramma van de Commissie-von der Leyen i. Het kabinet geeft in de Staat van de Europese Unie aan welke beleidsvoornemens van de Europese Commissie het steunt. Het kabinet gaf aan zich in grote lijnen te kunnen vinden in de plannen van de Commissie.

Positief

Concreet gaf het het kabinet aan dat de versterkte samenwerking op het gebied van de volksgezondheid - in het licht van de coronacrisis - voor Nederland een welkome aanvulling is op eerdere prioriteiten. Alle plannen op het gebied van digitalisering steunt het kabinet, behalve de voorgenomen digitaks. Dat zou volgens de regering beter op internationaal niveau geregeld kunnen worden.

Verder is het kabinet op enkele details na positief over de plannen over handel en het creëren van een eerlijke concurrentie, cyberveiligheid, de circulaire economie, de kapitaalmarktunie, de aanpak van witwassen, terrorisme en de georganiseerde criminaliteit, het beter in banen leiden van immigratie en de samenwerking met derde landen.

Negatief

Het kabinet is veel terughoudender als het gaat om maatregelen met betrekking tot de sociale zekerheid. Het kabinet wil niet dat sluipenderwijs bevoegdheden naar 'Brussel' worden overgeheveld. Dat geldt ook voor de plannen voor levenslang leren. Ook is het kabinet bezorgd over mogelijke extra lasten die alle klimaatmaatregelen met zich mee brengen, en wil het zelf meer de regie kunnen voeren over de juiste mix van maatregelen op het gebied van energie.

Het kabinet stelt 'in afwachting te zijn van de juridische grondslag' voor het voorstel over het financieren van politieke partijen en politieke advertenties. Dat betekent dat Nederland er niet op voorhand mee instemt dat dit op Europees niveau afgestemd wordt.

Reactie Tweede Kamer: Staat van de Europese Unie 2021

Op 17 juni 2021 ging de Tweede Kamer in debat met de regering over de Staat van de Unie. De stemming hierbij was overwegend pro-Europees.

10.

Meer informatie