Infringement procedure - EU monitor

EU monitor
Saturday, September 21, 2019
calendar

Infringement procedure

Source: Europa Nu.

De inbreukprocedure (ook wel beroep wegens niet-nakoming genoemd) wordt gebruikt wanneer een lidstaat Europese wetgeving niet uitvoert. Door middel van de inbreukprocedure kunnen lidstaten verplicht worden Europese regelgeving alsnog goed en volledig toe te passen.

In het kort verloopt de inbreukprocedure als volgt. De Europese Commissie of een lidstaat†i ziet dat een andere lidstaat Europese regelgeving niet heeft ingevoerd of eigen regels heeft die in strijd zijn met de Europese regels. De Commissie stuurt een advies naar de lidstaat in kwestie waarin wordt uitgelegd op welke manier dat land Europese regels niet nakomt. De lidstaat moet hierop reageren. Wanneer de lidstaat het oneens is met de Commissie of geen actie onderneemt om alsnog aan de Europese regels te voldoen, begint de Commissie een zaak bij het Europees Hof van Justitie†i. Na een schriftelijke behandeling stelt een rechter-rapporteur een rapport op en volgt de mondelinge behandeling. Het Hof doet daarna uitspraak.

1.

Reikwijdte en belang

Europese regelgeving moet goed worden ingevoerd in alle lidstaten, en nationale regelgeving mag niet in strijd zijn met Europees regelgeving. Het principe dat Europees recht altijd voorrang heeft boven nationaal recht, zorgt ervoor dat burgers en bedrijven erop kunnen vertrouwen dat Europese regels in alle lidstaten†i van de Europese Unie gelden. Als lidstaten Europese regels niet implementeren, of niet goed implementeren, of nationale wetten hebben die Europese regels tegenspreken, doen zij afbreuk aan dit principe. De inbreukprocedure moet ertoe leiden dat zo'n lidstaat Europese regelgeving alsnog goed en volledig toepast.

De meeste zaken eindigen al in een vroeg stadium. Wanneer de Commissie aangeeft dat een lidstaat Europese regelgeving niet nakomt, zorgt die lidstaat er meestal voor dat het niet tot een zaak bij het Hof komt. Al dan niet met hulp van de Commissie wordt de Europese regel waar het om gaat alsnog op een goede manier ingevoerd. Meer dan driekwart van alle inbreukprocedures kunnen zo worden opgelost.

Het belang van een zaak hangt vooral af van het onderwerp. Een zaak tegen een lidstaat die bijvoorbeeld bepaalde richtlijnen voor beroepskwalificaties van havenmeesters niet correct heeft ingevoerd, is doorgaans minder belangrijk dan een zaak tegen een lidstaat die met een wet bewust bedrijven uit andere landen discrimineert en zo de interne markt†i verstoort.

Jaarverslag Commissie

De Europese Commissie schrijft ieder jaar een verslag waarin staat hoeveel klachten zijn binnengekomen, hoeveel inbreukprocedures er zijn gestart en hoeveel inbreukprocedures er nog open staan. Veel overzichten worden per land gegeven.

2.

Voorwaarden voor behandeling

De Europese Commissie moet toezien op het uitvoeren van Europees recht door de lidstaten en daarom is de Commissie de meest aangewezen instelling om een procedure te beginnen. Ook andere lidstaten mogen een zaak beginnen tegen een lidstaat, mits zij eerst de Commissie op de hoogte hebben gesteld van hun klacht en de Commissie vervolgens niet tijdig met de klacht aan de slag is gegaan.

De Europese Commissie registreert ook klachten van burgers, bedrijven en non-gouvernementele organisaties†i (ngo's). Dergelijke klachten kunnen aanleiding zijn voor de Commissie om verder onderzoek te doen naar het niet nakomen van Europese verplichtingen door een lidstaat. Formeel spelen burgers, bedrijven en ngo's echter geen rol bij een inbreukprocedure.

3.

Verloop inbreukprocedure in detail

Stap 1: vaststellen ingebrekestelling

Een mogelijke inbreuk kan op twee manieren worden vastgesteld :

  • 1. 
    de Europese Commissie stelt dat een lidstaat in gebreke is (een lidstaat laat na Europese regelgeving in te voeren of heeft regels die in strijd zijn met Europese regelgeving) en verzoekt de lidstaat om uitleg. Indien de lidstaat niet of onbevredigend reageert, brengt de Commissie een advies uit waarin alle redenen waarom de Commissie vindt dat de lidstaat in gebreke blijft, worden opgesomd. De lidstaat heeft tot twee maanden de tijd om wetgeving aan te passen. Doet de lidstaat dit niet kan de Commissie die lidstaat voor het Hof dagen
  • 2. 
    een lidstaat stelt dat een andere lidstaat in gebreke blijft en kaart dit bij de Europese Commissie aan. De Commissie kan de klacht overnemen en een advies uitsturen. Als de Commissie na drie maanden nog geen actie heeft ondernomen, kan de lidstaat zelf naar het Hof stappen

De contacten tussen de Commissie en een lidstaat over het mogelijk in gebreke blijven vůůr het tot een zaak bij het Hof komt wordt ook de 'EU pilot fase' genoemd.

Stap 2: indienen zaak

De Commissie of een lidstaat stuurt een verzoekschrift naar de griffie van het Hof van Justitie. Als het verzoekschrift voldoet aan een aantal formele eisen wordt de zaak in behandeling genomen.

Vervolgens worden een aantal stappen genomen:

  • het verzoekschrift wordt gepubliceerd in het OfficiŽle Publicatieblad van de Europese Unie†i en is dus openbaar toegankelijk
  • het Hof wijst een rechter-rapporteur en een advocaat-generaal†i aan die de zaak in behandeling nemen
  • afhankelijk van hoe complex en belangrijk een zaak is, wordt deze aan een kamer van drie, vijf of vijftien rechters toegewezen. De instellingen van de Unie of een lidstaat kunnen verzoeken dat een zaak door de grote kamer wordt behandeld. Zaken van uitzonderlijk belang, zaken die door de Europese Ombudsman†i worden aangedragen over wanbeheer van de EU-instellingen en zaken over ontslag van eurocommissarissen†i of leden van de Europese Rekenkamer†i worden door het voltallige Hof behandeld
  • de procestaal wordt vastgesteld (in principe de taal van de partij die de zaak aanhangig heeft gemaakt)
  • lidstaten, of als de zaak door een lidstaat aanhangig is gemaakt, de Europese Commissie, kunnen zich voegen bij ťťn van de partijen in een zaak als ze aannemelijk kunnen maken een belang te hebben in die zaak

In gevallen waar een lidstaat nalaat Europese regelgeving in te voeren, kan de Commissie meteen aangeven wat voor boete zij aan de lidstaat wil opleggen.

Stap 3: schriftelijke behandeling

De lidstaat die gedaagd wordt (door de Commissie of een andere lidstaat) stelt een verweer op, waarin hij reageert op de zaak. De Commissie of de lidstaat die de klacht heeft ingediend reageert hier op met een repliek. De gedaagde lidstaat kan ervoor kiezen om daarop te reageren met een dupliek.

De rechter-rapporteur stelt een voorlopig rapport op dat er vooral op gericht is het proces zo goed mogelijk te laten verlopen.

Bij zaken waar een nieuwe rechtsvraag aan de orde is stelt de advocaat-generaal†i na onderzoek te hebben gedaan een 'met redenen omklede conclusie' op. Bij de overige zaken gebeurt het zelden dat de advocaat-generaal (uitgebreid) onderzoek doet.

Het Hof, de rechter-rapporteur of de advocaat-generaal kunnen de partijen verzoeken om het Hof alle voor de zaak relevante stukken toe te sturen.

Indien het Hof het nodig acht kan het een deskundigenonderzoek instellen.

Stap 4: mondelinge behandeling

Het Hof hoort de partijen, de advocaat-generaal en indien het Hof het nodig acht, getuigen en deskundigen. Het Hof kan besluiten getuigen en deskundigen bij rechterlijk bevel horen - dit verplicht hen te komen, anders krijgen ze een boete.

Afhankelijk van de grootte en complexiteit van de zaak zijn ťťn of meer zittingen nodig.

Als alle partijen zijn gehoord, mag de advocaat-generaal het woord nemen, als deze uitgebreid onderzoek heeft gedaan. De president van de kamer verklaart daarna de mondelinge fase voor gesloten. Als er vůůr er uitspraak wordt gedaan nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden, of een partij nieuwe feiten kan overleggen, kan het Hof besluiten dat een nieuwe zitting nodig is.

Zittingen van het Europees Hof zijn in principe openbaar. Het proces-verbaal van iedere zitting wordt alleen gedeeld met de bij de zaak betrokken partijen.

Stap 5: uitspraak

Het Hof doet in een openbare zitting uitspraak. Het vonnis van het Hof is vastgelegd in een arrest. In sommige gevallen bevat het arrest een korte samenvatting van de feiten en de overweging van het Hof.

Gaat het om een zaak waar een lidstaat Europese regelgeving niet op tijd heeft ingevoerd, dan kan het Hof meteen een geldelijke sanctie opleggen. Dat is in veel gevallen de sanctie die de Commissie aan het begin van de zaak heeft voorgesteld. De hoogte van deze sancties wordt door de Commissie vastgesteld op basis van de volgende vier factoren: het bbp van de betreffende lidstaat, het aantal zetels dat deze lidstaat inneemt in het Europees Parlement, de ernst van de overtreding die de lidstaat begaat en de duur van niet-naleving van de regels.

De sanctie bestaat uit een boete en/of een dwangsom. Een boete is een eenmalige zware straf (een boete loopt in de miljoenen) en een dwangsom spoort lidstaten aan snel te handelen (per dag of week die de lidstaat in gebreke blijft kost het de lidstaat duizenden of tienduizenden euro's).

Gaat het om een zaak waar een lidstaat in gebreke is gebleven (de lidstaat heeft Europese regelgeving verkeerd ingevoerd of heeft nationale wetgeving die in strijd is met Europese regelgeving), dan legt het Hof niet direct een sanctie op. Dat kan later alsnog, als de lidstaat ook na de uitspraak van het Hof in gebreke blijft (zie stap 6).

Het arrest wordt gepubliceerd in het OfficiŽle Publicatieblad van de Europese Unie†i en is dus openbaar toegankelijk.

Stap 6: toezicht op naleving

Als het Hof oordeelt dat een lidstaat in gebreke is gebleven, moet de lidstaat snel een einde maken aan die situatie. De Europese Commissie moet erop toezien dat de lidstaat dat ook doet.

Wanneer de Commissie vaststelt dat de lidstaat zich niet houdt aan de uitspraak van het Hof en in gebreke blijft, dan kan de Commissie de zaak opnieuw voor het Hof brengen en om een sanctie vragen. In de praktijk gebeurt dat vrijwel nooit.

Overige bepalingen

Een zaak kan op ieder moment in het proces worden ingetrokken. Dat kan omdat de klacht is ingetrokken of omdat de partijen een compromis sluiten.

Instellingen van de Europese Unie en lidstaten mogen zich altijd mengen in een zaak voor het Hof, en aangeven dat zij het standpunt van een van de partijen ondersteunen.

4.

Juridisch kader

De inbreukprocedure vindt zijn basis het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie†i (VwEU):

  • klacht indienen: zesde deel VwEU titel I hoofdstuk 1 vijfde afdeling art. 258†i, 259†i
  • procedure: zesde deel VwEU titel I hoofdstuk 1 vijfde afdeling art. 260†i

5.

Meer informatie