G. (Gerben) Wagenaar

foto G. (Gerben) Wagenaar
bron: IISG
Source: Parlement.com.

Bekende communistische voorman van de CPN na de Tweede Wereldoorlog die met Paul de Groot i de CPN leidde. Bij vier verkiezingen lijsttrekker. Had Friese ouders; zijn vader werkte bij de tram in Amsterdam. Werkte zelf voor de oorlog als meterhersteller bij het Gemeentelijk elektriciteitsbedrijf van Amsterdam. Speelde als 'blonde Freek' een belangrijke rol in het verzet. Na de oorlog fel tegenstander van onder meer het bondgenootschap met de VS en van de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Kwam daarbij enkele malen in aanvaring met de Kamervoorzitter, omdat hij de orde verstoorde. Mocht desondanks toch op sympathie van zijn medeleden rekenen. Brak in 1958 samen met onder anderen Gortzak i met de CPN na een conflict over de positie van de Eenheids Vakcentrale. In 1959 via een eigen lijst niet herkozen.

CPN, groep-Gortzak (ex-CPN)
in de periode 1945-1959: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

1.

First name

Gerben (Gerben)

2.

Personal data

Place and date of birth
Amsterdam, 27 September 1912

Place and date of death
Amsterdam, 31 August 1993

3.

Party/Movement

Party/Parties
  • CPH (Communistische Partij Holland), from 1935 (geheim lidmaatschap vanwege ambtenarenverbod)
  • CPN (Communistische Partij van Nederland), until 4 April 1958 (geroyeerd)
  • lid "Vereniging Vrienden van de Waarheid", from 1945
  • Brug-groep, 1959
  • SWP (Socialistische Werkerspartij), from 12 June 1959 until 18 December 1965

National political party
groep-Gortzak (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from 15 April 1958 until 20 March 1959

4.

Main functions and occupations

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 20 November 1945 until 20 March 1959
  • fractievoorzitter CPN Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 6 June 1946 until 15 July 1952
  • handelsvertegenwoordiger voor diverse kleine ondernemingen
  • vervroegd pensioen

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • voorzitter commissie betaald voetbal, a.s.c. "De Volewijckers", until November 1962
  • interim-coach a.s.c. "De Volewijckers"

Derived functions
lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from July 1946 until April 1948

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament (2/6)
  • Interpelleerde op 15 maart 1955 de ministers Donker en Beyen over de ontvluchting van zeven Duitse oorlogsmisdadigers uit Breda
  • Interpelleerde op 21 mei 1957 minister-president Drees over het bezoek van de West-Duitse generaal Speidel aan Nederland

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

9.

Miscellaneous

algemeen
  • Werd in 1945 genoemd als minister zonder portefeuille, belast met zorg voor oorlogsgetroffenen. De formateurs weigerden echter tegemoet te komen aan de wens van de CPN om een tweede ministerspost (Voedselvoorziening) te krijgen voor Paul de Groot.
  • Werd 1 maart 1950 voor één dag uitgesloten de vergadering bij te wonen. De Voorzitter nam die maatregel wegens ordeverstoring bij de spreektijdverdeling voor de behandeling van het wetsvoorstel inzake goedkeuring van een samenwerkingsverdrag met de VS op defensiegebied. Toen hij weigerde de vergaderzaal te verlaten, werd hij door de politie verwijderd.
  • Werd 3 april 1958 samen met Gortzak, Brandsen en Reuter uit de CPN gezet. Vormde vanaf april 1958 samen met de twee eerstgenoemden en met mevrouw Lips-Odinot een afzonderlijke Tweede Kamerfractie.

Private life
  • Groeide op in de Amsterdamse Jordaan
  • Organiseerde in 1941 de militaire tak van de CPN, die sabotagedaden pleegde
  • Was van mei 1943 tot november 1944 lid van de Raad van Verzet en daarna tot mei 1945 daarvan voorzitter

Pseudonyms and nicknames
  • "De Witte" (schuilnaam als communist voor 1940)
  • "Freek, ook wel Blonde Freek" (verzetsnaam)
  • "Klaas" (verzetsnaam)

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.