Europese strategische agenda 2019-2024 - EU monitor

EU monitor
Friday, September 20, 2019
calendar
Source: Europa Nu.

De strategische agenda 2019-2024 bevat een beleidsplan en toekomstvisie voor deze periode. De Europese Commissie stelde op de Europese Top van Shibiu i een aantal kernpunten voor, die op de Europese Top van 20 juni 2019 door de Raad zijn uitgewerkt in de nieuwe strategische agenda. In de strategische agenda staan alle belangrijke Europese onderwerpen aan de orde, van economische ontwikkeling en een duurzame toekomst tot bescherming van de burgers.

De Europese Raad heeft in de agenda vier kernpunten i opgesteld die richting moeten geven aan het Europees beleid in de komende vijf jaar. Deze kernpunten zijn de uitgangspositie voor de discussies over de toekomst van de Europese samenwerking. In de komende periode moet de definitieve richting van de EU worden vastgesteld.

1.

Probleemstelling

Het doel van de strategische agenda is om de doelstellingen vast te leggen en te bepalen op welke manier dit beleid wordt uitgelegd aan, en besproken wordt met de bevolking. Dit is belangrijk om de EU sterker en democratischer te maken. Het gebrek aan kracht en democratie van de EU wordt vaak gezien worden als één van haar grootste problemen. Daarom wil de Commissie de communicatie over gezamenlijke beslissingen verbeteren.

Ondanks de vele veranderingen en uitdagingen binnen de EU, is de algemene toon over de EU positief. Tijdens de top van Sibiu en de besprekingen over de toekomst bleek dat de deelnemers samenwerken en eenheid - ondanks onderlinge politieke verschillen - beter vinden dan geen EU. In het kader van betere communicatie met het volk heeft de Unie de laatste jaren in bijna 1.600 burgerdialogen geluisterd naar de standpunten van haar burgers.

2.

Aanbevelingen Europese Commissie

Voorafgaand aan de top van 9 mei 2019 presenteerde de Europese Commissie haar beleidsaanbevelingen. Hiermee wil de Commissie laten zien hoe de EU zich in de toekomst kan ontwikkelen in een wereld die steeds onzekerder en meer multipolair wordt. Op 30 april 2019 heeft het dagelijks bestuur van de EU onder leiding van Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker deze aanbevelingen aangeboden aan de Europese Raad.

De Commissie bedacht vier dimensies waar de toekomstige maatregelen van de EU op gebaseerd moeten zijn. Namelijk: een Europa dat haar burgers beschermt; een sterkere economie en concurrerend Europa; een duurzame en sociale samenleving; het verdedigen van de Europese waarden en belangen en tot slot zou Europa een grote rol moeten spelen in het steunen van een 'aan regels gebonden wereldorde'.

Op de Europese top van 20 juni 2019 heeft de Europese Raad de aanbevelingen in grote lijnen overgenomen en hebben zij de nieuwe strategische agenda gepresenteerd. De vier kernprioriteiten die zij hebben gepresenteerd zijn:

  • het beschermen van de burgers en vrijheden
  • het ontwikkelen van een sterke, dynamische economische basis
  • het bouwen aan een klimaatneutraal, groen, rechtvaardig en sociaal Europa
  • het wereldwijd behartigen van de Europese belangen en waarden

3.

Discussiepunten Europese Raad

Er zijn een aantal langlopende discussiepunten tussen de regeringsleiders en staatshoofden in de Europese Raad. Deze punten gaan vooral over de vraag van burgers om een veiliger en socialer Europa te creëren. De Commissie nam deze discussiepunten mee door voornemens onder de verschillende dimensies te zetten als 'het tegengaan van terrorisme, het beperken van migratie, het in stand houden van het Schengenakkoord, het tegengaan van nepnieuws en het waarborgen van de rechtsstaat'.

Ook zijn er tien punten die nog steeds ter discussie staan en in behandeling zijn bij het Parlement en de Raad. De belangrijkste punten gaan over een gezamenlijk Europees asielbeleid, dataprivacy, regels omtrent het betalen van belasting en het beschermen van veiligheid in de Schengenzone.

4.

Standpunt Nederland

Premier Rutte kwam tijdens de top namens Nederland op voor een crisisbestendig migratiebeleid en een sterke Europese economie met - waar nodig - aanpassing van de concurrentieregels. Verder pleitte Rutte voor meer veiligheid door het intensiveren van het uitwisselen van data, verbeteren van het klimaat door het naleven van het Parijs-akkoord en het instellen van een EU-vliegtaks en tot slot het beschermen van de Europese waarden. Deze Europese waarden zouden volgens het kabinet gewaarborgd moeten worden door het afschaffen van vetostemrecht bij sancties en het strenger optreden op wereldtoneel.

Het kabinet vindt dat er op sommige terreinen meer, en op andere juist minder Europa nodig is. Aan 'meer Europa', stelt het kabinet wel de voorwaarde dat lidstaten zich meer moeten inzetten om verplichtingen na te komen. Zo vrezen sommige politici dat de regeringsleiders terughoudend zullen zijn over het fundament van de Unie en daardoor niet ingrijpen wanneer een lidstaat de waarden van de EU niet respecteert. Nederland wil dan ook dat de Europese Commissie daar strenger en neutraler op toeziet op het uitvoeren van Europese wet- en regelgeving.

5.

Besluitvorming

Begin 2018 bracht het kabinet zijn verslag omtrent het witboek over de Toekomst van de EU uit. Hierin staat onder andere hoe het Nederlandse parlement meer grip op de Europese besluitvorming zou kunnen krijgen. Een delegatie van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid ging hier in gesprek met vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Permanente Vertegenwoordiging.

Uit dit verslag bleek dat de vertegenwoordigers verwachten dat er de komende jaren minder vaak sprake zal zijn van maatregelen die door alle lidstaten gesteund worden. Dit betekent allereerst dat er op verschillende beleidsterreinen vaker besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid zal plaatsvinden en minder bij consensus.

Daar waar besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid volgens het Verdrag van Lissabon niet mag, zal vaker een kopgroep van lidstaten een maatregel invoeren. Tot slot zal waarschijnlijk ook in intergouvernementeel verband vaker een klein groepje lidstaten het initiatief nemen tot acties.

Ook werden er verschillende voorstellen gedaan voor het parlement om de Europese besluitvorming beter te kunnen volgen en beïnvloeden. Leden van de nationale delegatie wilden hierbij vooral meer duidelijkheid over heersende spanningen en genomen beslissingen binnen de EU, zodat zij hierover weer uitleg kunnen geven op nationaal niveau.

6.

Meer informatie