Dr. H.W. (Hendrik) Tilanus

foto Dr. H.W. (Hendrik) Tilanus
bron: Foto Nationaal Archief
Source: Parlement.com.

Voorman van de CHU in het midden van de twintigste eeuw. Bijna eenenveertig jaar Tweede Kamerlid en later tevens fractievoorzitter en partijvoorzitter. Was oorspronkelijk officier. Werd een gezaghebbend Kamerlid met name op defensie- en onderwijsgebied en was jarenlang secretaris van de Onderwijsraad. Gijzelaar in Sint-Michielsgestel. Leidde zijn partij door de crisis over de Indische politiek, waarbij hij met veel interne oppositie te maken had. Exponent van de gematigde, gouvernementele CHU, wars van scherpslijperij. Trad als partijleider zelfstandig op, maar gaf fractieleden wel de ruimte om een minderheidsstandpunt in te nemen. Tamelijk pragmatisch ingesteld, geen theoreticus. Kwam altijd per fiets naar het Binnenhof.

CHU
in de periode 1922-1963: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

1.

First names

Hendrik Willem (Hendrik)

2.

Personal data

Changes in name or title
  • H.W. Tilanus, from 5 October 1884 until 20 October 1958
  • Dr. H.W. Tilanus, from 20 October 1958 (nadat aan hem door de Vrije Universiteit te Amsterdam een eredoctoraat was verleend)

Place and date of birth
Deventer, 5 October 1884

Place and date of death
's-Gravenhage, 16 February 1966

3.

Party/Movement

Party/Parties
CHU (Christelijk-Historische Unie)

4.

Main functions and occupations

  • eerste luitenant der artillerie te Utrecht, from 24 May 1910 until 1922 (sinds 1919 op non actief)
  • docent KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, from June 1913 until 1919
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 25 July 1922 until 5 June 1963
  • fractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 11 September 1939 until 15 May 1963

Internment
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Buchenwald, from 9 October 1940 until 15 November 1941 (op 7 oktober gevangengenomen)
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Haaren, from 16 November 1941 until 11 May 1942
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, from 11 May 1942 until 1944
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Vught, from 6 September 1944 until 17 September 1944

Military rank (officer) (2/4)
  • kapitein der artillerie b.d., from 1 October 1926 until 15 June 1938
  • majoor titulair der artillerie, from 15 June 1938

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Van Schaik), from April 1950 until 1954
  • lid adviescommissie voor de crematie (derde commissie-Kan), from 16 January 1964 until 17 May 1965

Derived functions (2/13)
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Goedkeuring overeenkomst met de Van Gogh-Stichting (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from 4 October 1962 until November 1962
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring Verdrag met de Bondsrepubliek Duitsland over legering van militairen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from 27 February 1963 until April 1963

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament
  • Was onderwijswoordvoerder van de CHU-Tweede Kamerfractie. Hield zich aanvankelijk ook bezig met militaire aangelegenheden en in de periode 1933-1940 tevens met buitenlandse zaken.
  • Interpelleerde in 1934 minister Marchant over het standpunt van de regering ten opzichte van de schrijfwijze van de Nederlandse taal

Dissenting voting behaviour (0/7)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

9.

Miscellaneous

algemeen (3/7)
  • Vanwege zijn steun aan de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië stond zijn positie als partijleider van de CHU bij een deel van zijn partij ter discussie. Een poging om Mr. Schmal naar voren ter schuiven als nieuwe partijaanvoerder kreeg in 1952 echter onvoldoende steun.
  • Sprak bij de val van het laatste kabinet-Drees op 11 december 1958 de gevleugelde woorden "Moet dat nu zo?"
  • Als oudste lid in jaren diverse keren fungerend Tweede Kamervoorzitter

Private life (3/4)
  • Zijn moeder overleed in 1887 op 34-jarige leeftijd
  • Was op latere leeftijd geheel doof aan zijn linkeroor
  • Zijn vader was majoor der cavalerie en later directeur bijkantoor Amsterdamse Maatschappij van Levensverzekering

Anecdotes and citations
  • Toen Mr. Burger, de fractievoorzitter van de PvdA, eens betoogde dat de fractie van de CHU hem aan een koppel patrijzen deed denken, omdat zij, als er een schot werd gelost alle kanten opvloog, antwoordde Tilanus, dat partijzen wel steeds allemaal op hun nest terugkeren. En dat gold ook voor zijn fractie.

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.