J.J. Rochussen

foto J.J. Rochussen
bron: RKD
Source: Parlement.com.

Typische vertegenwoordiger van de Amsterdamse handelswereld, die zowel onder Willem II als Willem III minister was. Vertrouweling van die beide koningen. In 1843 één van de eerste ministers die door de Tweede Kamer tot aftreden werd gedwongen. Als Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië i in de jaren 1845-1851 actief bij het onder Nederlands gezag brengen van de buitengewesten. In 1858 leider van een kabinet i en minister van Koloniën. Zijn conservatieve koloniale beleid - hij verdedigde het cultuurstelsel met door de regering uitgegeven contracten - vond echter weinig instemming en leidde tot zijn val. Rijzige gestalte, aangenaam in de omgang, die in de Kamer vaak, lang en bewegelijk sprak.

conservatief, regeringsgezinden ten tijde van Willem I en Willem II
in de periode 1840-1869: lid Tweede Kamer, minister, Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië

1.

First names

Jan Jacob

2.

Personal data

Place and date of birth
Etten (Brabant), 23 October 1797

Place and date of death
's-Gravenhage, 21 January 1871

3.

Party/Movement

Party/Movement
  • regeringsgezind (ten tijde van Willem I en Willem II)
  • conservatief (met name op koloniaal gebied)

4.

Main functions and occupations

  • directeur entrepôtdok te Amsterdam, from 18 July 1828 until 31 July 1840
  • minister van Financiën, from 31 July 1840 until 25 June 1843
  • buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Brussel, from 1 July 1843 until February 1845 (benoemd bij K.B. van 25 juni 1843)
  • Gouverneur-Generaal van Nederlandsch-Indië, from 30 September 1845 until 12 May 1851 (benoemd bij K.B. van 5 februari 1845)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 20 September 1852 until 26 April 1853 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 14 June 1853 until 28 January 1857 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
  • minister van Koloniën, from 18 March 1858 until 1 January 1861
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 14 November 1864 until 1 October 1866 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 19 November 1866 until 3 January 1868 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 25 February 1868 until 20 September 1869 (voor het kiesdistrict Amsterdam)

Formal job title
  • minister van staat, from 25 June 1843 until 21 January 1871

cabinet formation
  • kabinetsformateur (samen met J.K. baron van Goltstein), from 3 March 1858 until 18 March 1858
  • kabinetsformateur (samen met S. baron van Heemstra), from 3 March 1861 until 6 March 1861 (nam zelf geen zitting)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Other positions

  • onderhandelaar over het scheepvaartverdrag te Berlijn, from 8 March 1837 until 1838
  • commissaris des Konings bij de Nederlandsche Handelmaatschappij, from May 1853 until 29 March 1858

Derived functions (2/5)
  • lid Commissie omtrent de bescheiden betreffende de Limburg-Luxemburgsche aangelegenheden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), March 1868
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from April 1869 until June 1869

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

6.

Activities

as Member of the Parliament (2/5)
  • Stemde in 1867 vóór de begroting van Buitenlandse Zaken
  • Stemde op 23 maart 1868 tegen de motie-Blussé van Oud-Alblas, die uitsprak dat de Kamerontbinding van 1867 niet in het landsbelang was geweest

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


Activities as minister
  • Bracht in 1841 een nieuwe Instructiewet voor de Rekenkamer in het Staatsblad. Hierdoor komen alle uitgaven en ontvangsten van het Rijk onder controle van de Rekenkamer. De rijksrekening moet worden gecontroleerd op rechtmatigheid en doelmatigheid. Er komt een vast voorzitterschap. De Algemene Rekenkamer telt zeven leden.
  • Schafte in 1859 de slavernij af in Nederlands-Indië

7.

Miscellaneous

algemeen (3/4)
  • Zijn voorstel tot conversie van de Staatsschuld werd in mei 1843 door de Tweede Kamer met 30 tegen 24 stemmen verworpen, waarna hij ontslag vroeg. Dat werd hem bij K.B. van 14 juni per 25 juni 1843 verleend. Bij een ander K.B. van die dag werd hij benoemd tot gezant in Brussel.
  • Tegen zijn zin nam de Tweede Kamer op 11 mei 1860 met 43 tegen 21 stemmen een motie-Wintgens aan, waarin op wettelijke regeling van de uitgifte van contrecten voor de suikercultures werd gevraagd en daarmee op afschaffing van het cultuurstelsel
  • Bood zijn ontslag aan, nadat de Tweede Kamer op 14 december 1860 zijn begroting had verworpen. De Kamer verlangde een wettelijke regeling van de verlening van suikercontracten, en daartoe was hij niet bereid. Bovendien verklaarde een Tweede Kamermeerderheid dat de met een onderneming afgesloten contracten voor suikercultures op Java niet in het landsbelang waren geweest.

Private life
  • Zijn tweede echtgenote was een Creoolse
  • Zijn vader was lid van het departementaal bestuur van Brabant en van Provinciale Staten van Noord-Brabant, afdelingschef bij het ministerie van Financiën en directeur der accijnzen te Amsterdam
  • Zijn jongste dochter trouwde later (toen J.J. Rochussen al was overleden) met jhr. A.P.C. van Karnebeek

Non-acceptance of political functions
  • minister van Buitenlandse Zaken, March 1861

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

8.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

9.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.