Dr. C. Lely

foto Dr. C. Lely
bron: Fotoarchief Eerste Kamer
Source: Parlement.com.

Krachtige en bekwame liberale minister, waterstaatkundig ingenieur en bestuurder. De man van de afsluiting en inpoldering van de Zuiderzee. Een wet daartoe bracht hij in 1918, zijn laatste jaar als minister, tot stand. Werd in 1891 tamelijk jong minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid in het kabinet-Van Tienhoven i en leidde een staatscommissie over de Zuiderzee. Had als minister in het kabinet-Pierson i ook een groot aandeel in het totstandkomen van de eerste sociale wetgeving (Ongevallenwet 1901) en bij de ontwikkeling van de mijnbouw in Limburg. Was behalve minister ook Tweede en Eerste Kamerlid, Gouverneur van Suriname en wethouder van Den Haag. Vlot en vaardig spreker met een hoge stem. Enige staatsman naar wie een gemeente is vernoemd.

liberaal, vooruitstrevende kamerclub, vrijzinnig-democratische kamerclub, Liberale Unie, Vrijheidsbond
in de periode 1891-1922: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister, Gouverneur van Suriname

1.

First name

Cornelis

2.

Personal data

Changes in name or title
  • C. Lely, from 23 September 1854 until 1 January 1905
  • Ir. C. Lely, from 1 January 1905 until 8 January 1907 (tot aan hem een eredoctoraat aan de Technische Hogeschool Delft werd verleend)
  • Dr. C. Lely, from 8 January 1907

Place and date of birth
Amsterdam, 23 September 1854

Place and date of death
's-Gravenhage, 22 January 1929

3.

Party/Movement

Party/Movement
Takkiaan, 1894

Party/Parties
  • Liberale Unie, until 16 April 1921
  • Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", from 16 April 1921

National political party
  • Vooruitstrevend-Liberale Kamerclub, from May 1894 until September 1897
  • Vrijzinnig-Democratische Kamerclub, from 22 September 1897 until March 1901

4.

Main functions and occupations

  • minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid, from 21 August 1891 until 9 May 1894
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 16 May 1894 until 27 July 1897 (voor het kiesdistrict Lochem)
  • minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid, from 27 July 1897 until 1 August 1901
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 21 September 1897 until 17 September 1901 (voor het kiesdistrict Lochem)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 September 1901 until 16 August 1902 (voor het kiesdistrict Amsterdam IX)
  • Gouverneur van Suriname, from 4 October 1902 until 12 September 1905 (benoemd bij K.B. van 5 augustus 1902)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 23 December 1905 until 21 September 1909 (voor het kiesdistrict Amsterdam II)
  • wethouder (van plaatselijke werken en eigendommen en vissershaven) van 's-Gravenhage, from 22 April 1908 until 29 August 1913
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, from 21 December 1909 until September 1910 (voor het kiesdistrict 's-Gravenhage)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, from 21 September 1910 until 29 August 1913 (voor Friesland)
  • minister van Waterstaat, from 29 August 1913 until 9 September 1918
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 September 1918 until 24 June 1922

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • voorzitter College van Curatoren Technische Hogeschool te Delft, from 15 September 1927 until 22 January 1929
  • lid Radioraad, from 1 January 1929 until 22 January 1929

Derived functions (2/12)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from January 1920 until April 1920
  • voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX (Waterstaat) 1922 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)

Honorary positions
erelid Koninklijk Instituut van Ingenieurs, July 1922

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament
  • Sprak als Kamerlid vooral over waterstaatsaangelegenheden; een enkele keer ook over marine, arbeid en mijnbouw
  • Na 1918 woordvoerder der liberalen voor sociale verzekering; hield zich verder bezig met waterstaat, marine en koloniën

Dissenting voting behaviour (0/3)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


Policy-making activities as minister (2/5)
  • Tijdens zijn ministerschap vond, per 1 februari 1917, de fusie van de Hollandsche IJzeren-Spoorweg Maatschappij (H.S.M.) en Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (S.S.) plaats. Er kwam een nieuwe particuliere maatschappij "N.V. Nederlandsche Spoorwegen", waarin de Staat in 1921 een meerderheidsbelang kreeg.
  • Zijn wetsvoorstel inzake de premievrije ouderdomsrente (staatspensioen) werd vanwege de Kamerontbinding in november 1917 door de Eerste Kamer niet verder afgehandeld. Het voorstel daartoe werd met 21 tegen 13 stemmen aangenomen (rechts tegen links).

Legislative activities as minister (2/16)
  • Bracht in 1917 een wet voorschriften omtrent aanleg en instandhouding van spoorwegen met beperkte snelheid tot stand. De beslissing over vergunningverlening voor aanleg van lokaalspoor- en tramwegen kwam bij Gedeputeerde Staten, na advisering door het Rijkstoezicht op de Spoorwegdiensten. Tegen een beslissing kon in beroep worden gegaan bij de Kroon.
  • Bracht in 1918 de wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee (Zuiderzeewet) tot stand (Stb. 354, 14 juni 1918), die bepaalde dat de Zuiderzee zou worden afgesloten en vervolgens gedeeltelijk ingepolderd. Een eerste voorstel daartoe was door hem al in mei 1901 ingediend. Er komt een apart fonds ten behoeve van de afsluiting en inpoldering en er wordt een Zuiderzeeraad in het leven geroepen.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Miscellaneous

algemeen
  • Werd in 1891 minister, nadat zes a zeven kandidaten vóór hem (onder wie Kerdijk) hadden geweigerd. Van Tienhoven was lid van de Zuiderzee-Vereeniging en Tak van Poortvliet kende hem uit de tijd dat hij als minister zijn Kanalenwet voorbereidde. Lely was daar als ingenieur bij betrokken.
  • Werd in 1892 tevens belast met de uitvoering van de Arbeidswet 1889 (dit viel tot dan onder het ministerie van Justitie) en richtte in 1893 een afdeling Arbeid en Fabriekswezen in aan zijn departement
  • Vanaf 1916 (na het aftreden van Treub) was hij tevens belast met de sociale wetgeving

Private life (3/5)
  • Van hem staat bij Den Oever en in Lelystad een standbeeld. Lelystad is naar hem genoemd. Het standbeeld bij de afsluitdijk werd op 23 september 1954 door koningin Juliana onthuld t.g.v. zijn 100e geboortedag.
  • Alle gemeenten in Flevoland, uitgezonderd het reeds voordien bestaande Urk, hebben een lelie in hun gemeentewapen
  • Zijn zoon Jan was voor de VDB lid van de Haagse gemeenteraad (1939-1941)

Anecdotes and citations
  • Casimir noemde hem in 'De Telegraaf' bij zijn dood een "vrome rode liberaal".

Campaign trail (3/8)
  • Versloeg in 1905 J.Th. de Visser (chp) na herstemming
  • Eindige in 1909 in het district Amsterdam II als derde achter J.R. Snoeck Henkemans (chu) en J. Oudegeest (sdap)
  • Werd in 1910 bij de periodieke verkiezing voor de Eerste Kamer in Zuid-Holland verslagen door P.J.F. Vermeulen (r.k.). Hij kreeg 19 stemmen,tegen 51 voor Vermeulen.

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.